ΕΝΘΥΜΗΣΕΙΣ-ΣΥΜΒΑΝΤΑ ΓΕΛΑΝΘΙΩΤΩΝ

187 total views, 1 views today

ΓΡΑΠΤΕΣ  ΕΝΘΥΜΗΣΕΙΣ ΓΕΛΑΝΘΙΩΤΩΝ

      Στην προσπάθειά μας να καταγράψουμε την ιστορία του χωριού μας, ανακαλύψαμε διάφορα γραπτά στοιχεία, έγγραφα, αποδείξεις, πιστοποιητικά, ενδεικτικά σπουδών ή και διάφορες γραπτές μαρτυρίες-ενθυμήσεις χωριανών μας. Το πιο παλιό στοιχείο-ενθύμιο που κατέχουμε, είναι το Ενδεικτικό της Ε΄ τάξης που έλαβε το έτος 1905 ο Κων/νος Νικ. Καλαμπόκας από το δημοτικό Σχολείο Μουζακίου.  Διαπιστώνεται  ότι την περίοδο αυτή τα παιδιά της Γελάνθης πήγαιναν σχολείο στο Μουζάκι. Το ενδεικτικό αυτό καθώς και  την απόδειξη-δόση πληρωμής για τα ΖΩΓΡΑΦΕΙΑ  ΚΤΗΜΑΤΑ (1921) που αγόρασε ο Κων/νος Ν. Καλαμπόκας από τη Χα Ελένη Σόλωνα Ζωγράφου, μας τα παραχώρησε ευγενώς ο εγγονός του Κων/νος Παν. Καλαμπόκας.                                                      Το δεύτερο στοιχείο που κατέχουμε είναι η ιδιόχειρη ενθύμηση του Θωμά Ευαγγ. Κωστούλα που γράφτηκε το 1917  σε εξώφυλλο εκκλησιαστικού βιβλιαρίου.

    Σε βιβλίο – Αρχείο, του τότε Γραμματέα της Κοινότητας, Λεωνίδα Χρ. Γκέκα, ανακαλύψαμε στοιχεία που αναφέρονται στον τρόπο εκλογής Εκκλησιαστικής Επιτροπής (1919), καταγραφής κτηνών και αποζημιώσεων (1934). Η ιδιόχειρη ενθύμηση του Σωτήρη Παν. Κόκκαλη (ιεροψάλτη) καταγράφτηκε από τον ίδιο το έτος 1943 σε εσώφυλλο ψαλτηρίου, αναφέρεται δε στην κατάσταση που επικρατούσε κατά την εποχή του πολέμου του 1940-1943.

          Παραθέτουμε παρακάτω, κατά  χρονολογική σειρά, τα αναφερόμενα στοιχεία-ενθυμήσεις:

Ενδεικτικό σπουδών Κων/νου Νικ. Καλαμπόκα, 17-7-1905  (Αρχείο Κων/νου Παν. Καλαμπόκα).

Ενδεικτικό σπουδών Κων/νου Νικ. Καλαμπόκα, 17-7-1905,  (Αρχείο Κων/νου Παν. Καλαμπόκα).

Γραπτή ιδιόχειρη ενθύμηση του Θωμά Ευαγγ. Κωστούλα, 1917

Γραπτή ιδιόχειρη ενθύμηση του Θωμά Ευαγγ. Κωστούλα,  1917

Εκλογή Εκκλησιαστικής Επιτροπής Ι.Ν. Αγ. Γεωργίου Γελάνθης, 20-101919

Εκλογή Εκκλησιαστικής Επιτροπής Ι.Ν. Αγ. Γεωργίου Γελάνθης,  από το βιβλίο Αρχείο του Λεων. Γκέκα,  20-10-1919

Πιστοποιητικό Κοινοτητας του Κων. Νικ. Καλαμπόκα για μετανάστευσή του στην Αμερική, 1920

Πιστοποιητικό Κοινοτητας του Κων. Νικ. Καλαμπόκα για μετανάστευσή του στην Αμερική,  16-2-1920

Απόδειξη πληρωμής για αγορά κλήρου του Κων. Νικ. Καλαμπόκα από τον Χρηστάκη Ζωγράφου, 1920

Απόδειξη-δόση πληρωμής για αγορά κλήρου του Κων. Νικ. Καλαμπόκα από τη Χα Ελένη Σόλωνα Ζωγράφου,  1-8-1921

Συμβόλαιο αγοράς κλήρου της Τριανταφυλλιάς Λ. Γκέκα από το Χρ. Ζωγράφου

Συμβόλαιο αγοράς κλήρου της Τριανταφυλλιάς Λ. Γκέκα από τη Χα Ελένη Σόλωνα. Ζωγράφου,  8-8-1921

Φύλλο πορείας του Δημ. Τρίμμη (Μητσιάνη), 16-10-1920

Φύλλο πορείας του Δημ. Τρίμμη (Μητσιάνη), 16-10-1920 (Αρχ. Δημητρίου Ευθ. Τρίμμη)

Φύλλο πορείας του Κων. Νικ. Κουτέλα, 1925

Φύλλο πορείας του Κων. Νικ. Κουτέλα,   1925 (Αρχ. Βασιλείου Κ. Οικονόμου)

Πιστοποιητικό απογραφής κτηνών και οχημάτων, 1934

Πιστοποιητικό απογραφής κτηνών και οχημάτων, 7-5-1934

Αποζημίωση απογραφέα κτηνών και οχημάτων, 1934

Αποζημίωση απογραφέα κτηνών και οχημάτων,  1934

Ιδιόχειρη ενθύμηση του Σωτήρη Παν. Κόκκαλη

Ιδιόχειρη γραπτή ενθύμηση του Σωτήρη Παν. Κόκκαλη,  5-5-1943

 

Tαυτότητα του Γεωργίου Κ. Τρίμμη (Κατσάνος), 1949

Tαυτότητα του Γεωργίου Κ. Τρίμμη (Κατσάνος), 1949 (Αρχ. Γεωργ. Ιωάν. Τρίμμη)

                                                                                                                                                                                                                                                                 Κατά την αφήγηση του Κων/νου Σερ. Τσιούμα (Πατεράκου), ο παραπάνω εικονιζόμενος Γεώργιος Κων. Τρίμμης (Κατσάνος),  γύρω στα 1947-48, αφού έλαβε ένα γράμμα από το γιο του Θωμά και του ενημέρωνε ότι εργαζόταν στη Λάρισα μαζί με άλλους χωριανούς στην κατασκευή ζαρζανετιών και ότι πληρώθηκε προς 16 δρχμ. το μεροκάματο, του απάντησε  με την εξής χαρακτηριστική επιστολή:

«Αγαπητέ μου υιέ Θωμά, μόλις έλαβα την γλυκύτατή σου επιστολή  ανέγνωσα αυτήν μετά μεγάλης προσοχής και εχάρειν πολύ για την καλή υγείαν σας. Θωμά, παιδί μου, πρόσεχε πολύ αυτού στη Λάρισα γιατί και οι λωποδύτες φορούν γραβάτα και υπάρχει μέγας κίνδυνος να σου αφαιρέσουν τα λεφτά. Ο Γιαννάκης Γκούμας πήγε κάποτε στη Λάρισα να δει το παιδί του και κάτι λωποδύτες με γραβάτα του πήραν τα λεφτά». Από τότε η φράση αυτή του μπαρμπα-Γιώργου έγινε παροιμιώδης και όποιος θέλει να συμβουλέψει το παιδί του για να μη δείχνει εμπιστοσύνη ούτε και στον καλοντυμένο άνθρωπο χρησιμοποιεί τη ρήση του: «παιδί μου πρόσεχε και οι λωποδύτες φορούν γραβάτα»!

                                             ΔΙΑΦΟΡΑ  ΣΥΜΒΑΝΤΑ  ΣΤΗ  ΓΕΛΑΝΘΗ

       Στη Γελάνθη και κατά σειρά χρονολογίας συνέβησαν τα παρακάτω γεγονότα:

     1)  ΕΝΕΔΡΑ-ΜΑΧΗ ΑΝΤΑΡΤΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ Κατά την περίοδο της Γερμανικής κατοχής,  οι Γερμανικές δυνάμεις είχαν την έδρα τους στην επισκοπή Μουζακίου και από εκεί παρατηρούσαν όλα τα συμβαίνοντα στα γύρω χωριά. Κατέβαιναν τακτικά στο χωριό μας για συλλογή διαφόρων τροφίμων, αυγά, πουλερικά ή και μεγάλα ζώα κυρίως γουρούνια. Μια ημέρα, Άνοιξη του 1943,  μία ομάδα 14 ανταρτών από το Μαυρομμάτι και αρχηγό τους κάποιον ονόματι  Μαλτέζος από το Μακρυχώρι Λάρισας  έστησαν ενέδρα τους Γερμανούς στην Β.Α γωνία του νεκροταφείου μας. Στη συμπλοκή που ακολούθησε,  εκ μέρους των ανταρτών σκοτώθηκε ο αρχηγός Μαλτέζος και τραυματίστηκε ελαφρά ο Δημήτριος Γιώτης από το Μαυρομμάτι.  Εκ μέρους των Γερμανών ένας στρατιώτης έπεσε νεκρός και ένας άλλος τραυματίστηκε. Το πιστόλι του νεκρού Γερμανού όπως διηγήθηκε η Χρυσούλα Γ. Αγγέλη στον εγγονό της, Γεώργιο Κων. Αγγέλη, (έζησε από πολύ κοντά τη μάχη, εκείνη την ώρα πρόσφερε υπηρεσίες στην εκκλησία ως νεωκόρος),  το πήρε ο παπα-Κώστας Οικονόμου. Μέσα σε λίγη ώρα κατέφτασαν από την Επισκοπή αρκετοί Γερμανοί. Συγκέντρωσαν τους χωριανούς μας στην πλατεία του χωριού με σκοπό να προβούν σε αντίποινα. Με τη μεσολάβηση όμως του κτηνιάτρου Μάρκου (Αυστριακής καταγωγής,  δούλευε στο ιπποφορβείο Λαζαρίνας) και του προέδρου του χωριού Σταύρου Βασ. Γάκια, αφού πείστηκαν ότι οι αντάρτες δεν ήταν απ΄ το χωριό μας και ότι πάντα οι χωριανοί μας τους υποδέχονταν και τους προσέφερναν διάφορα τρόφιμα, πήραν εκ νέου διάφορα εφόδια όπως αυγά, κότες και τρία γουρούνια, ένα του Χρήστου Δημ. Μπαντή, ένα του Χρήστου Μανίκα και ένα του Αλέξη Ευγγ. Χαντούμη και απεχώρησαν χωρίς να προβούν σε αντίποινα ή να κάνουν άλλες ζημιές στο χωριό μας.

       2)    Την ίδια χρονιά και συγκεκριμένα την 1η Ιουλίου του 1943 ένα διθέσιο Γερμανικό

Τύποος βομβαρδιστικού Γερμανικού αεροπλάνου "STOUKAS"που προσγειώθηκε στις Μεργιές την 1-7-1943

Τύποος βομβαρδιστικού Γερμανικού αεροπλάνου «STOUKAS» που προσγειώθηκε στις Μεργιές την 1-7-1943

Η πραγματική θ΄ση του Γερμανικού αεροπλάνου που προσγειώθηκε στις Μεργιές την 1-3-1943 και κάηκε την ίδια ημέρα, μαζί με τον ένα πιλότο του στο Καρποχώρι Καρδίτσας, (Φωτό από το βιβλίο "ΚΑΡΠΟΧΏΡΙ" του Παναγ. Κουρτεσιώτη.

Η πραγματική θέση του Γερμανικού αεροπλάνου που προσγειώθηκε στις Μεργιές την 1-3-1943 και κάηκε την ίδια ημέρα, στο Καρποχώρι Καρδίτσας, (Φωτό από το βιβλίο «ΚΑΡΠΟΧΏΡΙ  2007″ του Παναγ. Κουρτεσιώτη.

πολεμικό αεροπλάνο προσγειώθηκε στα Στιαράλωνα. Πάρα πολλοί χωριανοί μας έτρεξαν να δουν τι συνέβηκε. Η διορατικότητα των πιο ψύχραιμων χωριανών μας για τον κίνδυνο που διέτρεχε η ζωή των πιλότων από επίθεση ανταρτών του Μαυρομματίου αλλά κυρίως για τα αντίποινα που θα συνέβαιναν σε βάρος του χωριού μας από τους Γερμανούς, εάν συνέβαινε κάτι κακό στους πιλότους,  έπεισαν τους πιλότους να απογειωθούν σύντομα. Όπως μαθεύτηκε αργότερα το αεροπλάνο προσγειώθηκε την ίδια ημέρα στο χωριό Γκέρμπεσι, σημερινό Καρποχώρι. Εκεί οι ντόπιοι αντάρτες σκότωσαν τον ένα πιλότο και έβαλαν φωτιά το αεροπλάνο.  Οι Γερμανοί, την επομένη ημέρα 2 Ιουλίου 1943, προέβησαν σε φοβερά αντίποινα και αφού πρώτα βομβάρδισαν τους Σοφάδες μετά κατέφτασαν στο Γκέρμπεσι  και παρέδωσαν όλο το χωριό στις φλόγες. Έτσι, για δεύτερη φορά, το δικό μας χωριό γλίτωσε από τη μανία των Γερμανών.

     3) Στις 30 Απριλίου του 1954 ημέρα Παρασκευή της Ζωοδόχου Πηγής και ώρα περίπου 11.00΄ το πρωί, έγινε ένας μεγάλος σεισμός με επίκεντρο τις Σοφάδες Καρδίτσας. Κατά την αφήγηση του Γεωργίου Κων. Αγγέλη, εκείνη τη στιγμή, νεαροί Γελανθιώτες έπαιζαν μπάλα μπροστά στην παλιά εκκλησία και ξαφνικά άκουσαν να χτυπάει η καμπάνα. Έμειναν όμως έκπληκτοι αφού διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχε κανείς επάνω στο καμπαναριό για να τη χτυπάει. Η απορία τους λύθηκε αμέσως όταν είδαν το καμπαναριό να ταλαντεύεται αρκετά. Από το σεισμό αυτό δεν υπήρξαν μεγάλες ζημιές παρά μόλις λίγα σπίτια έπαθαν μικρές ρωγμές ενώ λίγα πρόχειρα υπόστεγα κατέρρευσαν. Στις Σοφάδες όμως ισοπεδώθηκε η πλειονότητα των σπιτιών και κτιρίων.

         4)  Καλοκαίρι του 1958, στρατωτικά μονοπλάνα απογειώνονται από το Φλαμούλι Τρικάλων και προσγειώνονται στην περιφέρεια του χωριού μας, στο Ριζάκι. Είναι πρώτη φορά που προσγειώνεται αεροπλάνο στο χωριό μας.          Μικροί και μεγάλοι τόσο από το χωριό όσο και από το Μαυρομμάτι τρέχουν να παρακολουθήσουν το θέαμα. Ο μπαρμπα-Μήτσιος Μπαντής που είχε το αμπέλι του εκεί κοντά, στον Τέγο, προσφέρει στους πιλότους διάφορα φρούτα, αχλάδια και σταφύλια. Οι πιλότοι συνέχιζανν να προσγειώνουν τα αεροπλάνα τους σε τακτικά χρονικά διαστήματα. 

      5)   Δεύτερη μέρα του Πάσχα  15-4-1974 , στο Ριζάκι, αυτή τη φορά ο πρώτος ανεμοπόρος της Ελλάδας, ίσως και της Ευρώπης, Κων/νος Σερ. Κατσόγιαννος από το Μαυρομμάτι, κατέφτασε συνοδευόμενος από πλήθος συγχωριανών του για να δοκιμάσει την πρώτη του απογείωση με το αυτοσχέδιο αεροππλάνο του, ποδήλατο αέρος το ονόμασε ο ίδιος. Το είχε κατασκευάσει με καδρόνια και έξι πάνινα φτερά.  Ένα τρίκυκλο έδεσε  το αεροπλάνο του με σχοινιά για να το τραβήξει.    Γελανθιώτες και Μαυρομματιανοί με κομμένη την ανάσα παρακολουθούσαν την απογείωση. Το τρίκυκλο ξεκινά με μικρή σχετικά ταχύτητα και μαζί του και το αυτοσχέδιο αεροπλάνο. Ο ανεμοπόρος κρατά σταθερά και άφοβα το τιμόνι, χαιρετά με χαμόγελο το πλήθος ενώ τα πόδια του αλλάζουν γρήγορα-γρήγορα τα βήματά του. Όλος ο κόσμος χειροκροτεί την προσπάθειά του και μετά 50 με 60 μέτρα το αεροπλάνο  ανασηκώνεται λίγο και ύστερα……….. ανατρέπεται!!!!!

Ο πρώτος ανεμοπτεριστής Κων/νος Κατσόγιαννος σε δοκιμαστική απογείωση στο Ριζάκι Γελάνθης 15-4-1974

Ο πρώτος ανεμοπτεριστής της Ελλάδας, Κων/νος Κατσόγιαννος,  σε δοκιμαστική απογείωση στο Ριζάκι Γελάνθης 15-4-1974

                                                                                                      Ανεμοπόρος, καδρόνια και πανιά γίνονται ένα σωρός, ευτυχώς χωρίς σοβαρό τραυματισμό του. Η αποτυχία του αυτή δεν τον πτόησε καθόλου να σταματήσει τις προσπάθειές του.   Μέσα σε λίγο καιρό κατασκεύασε άλλα αυτοσχέδια φτερά και πέτυχε να πετάξει από ψηλές κορυφές βουνών  σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Έγινε γρήγορα γνωστός σε όλη την Ελλάδα και πήρε επάξια τον τίτλο του Πρώτου Ανεμοπόρου της Ελλάδας. Στις 9 Μαϊου του 1986,  που πανηγύριζε το χωριό του «το Μαρουλάκι», συνήθιζε να πετά κάθε χρόνο τη μέρα αυτή, θέλησε να πετάξει απ΄ τον Άη-Λια του Ελληνόπυργου. Μόλις απογειώθηκε, σχίστηκαν τα φτερά του και καρφώθηκε πάνω σε ένα δένδρο. Τραυματίστηκε σοβαρά και μετά μια εβδομάδα, στις 18 Μαίου, εξέπνευσε. Προς τιμήν του οι χωριανοί του έστησαν την προτομή του στον Άη Νικόλα Μαυρομματίου, οι δε συνάδελφοί του απ΄ όλη την Ελλάδα για να τιμήσουν τη μνήμη του, διοργανώνουν κάθε τέσσερα χρόνια  «ΤΑ ΚΑΤΣΟΓΙΑΝΝΕΙΑ», πετούν δηλ. από τις ίδιες κορυφές που πετούσε κι εκείνος.

     6)  Στις 28-2-1988 όλοι οι χωριανοί μας καθώς και πλήθος κόσμου από τα γύρω χωριά Μαυρομμάτι, Μουζάκι και Λαζαρίνα συγκεντρώθηκαν στα Στιαράλωνα, Ν.Α του σπιτιού του Αντώνη Κωστούλα για να παρακολουθήσουν τους ΠΑΝΘΕΣΣΑΛΙΚΟΥΣ αγώνες παίδων και κορασίδων. Τους αγώνες αυτούς διοργάνωσε ο Γυμναστικός Σύλλογος Μουζακίου με πρωτεργάτη και διοργανωτή το γυμναστή Φίλιππο Πλακιά από το Μουζάκι. Η επιτυχία των αγώνων υπήρξε άριστη και σε τούτο συνέβαλαν πολύ, οι Γελανθιώτες όχι μόνο με την παρουσία τους αλλά και με την παροχή κάθε απαραίτητου μέσου για τη διεξαγωγή των αγώνων.

ΔΙΑΦΟΡΑ  ΚΑΙΡΙΚΑ  ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

       1)   Το έτος 1930 οι καιρικές συνθήκες ήταν άσχημες. Έπεσαν πάρα πολλές βροχές με αποτέλεσμα η κοίτη του ποταμού Πάμισου δεν μπόρεσε να απορροφήσει όλα τα νερά και το ποτάμι έσπασε στη θέση «Παλιάμπελα». Δημιουργήθηκε νέα κοίτη, τα νερά του μπήκαν μέσα στο χωριό από το Β.Δ μέρος  και έπνιξαν τα σπίτια του Γρηγόρη Κακάμη, τα σπίτια των Μακρυγιανναίων, Χαντουμαίων και Γκουμαίων  προκαλώντας σοβαρές ζημιές. Η Ουρανία Γρ. Κακάμη, μωρό τότε, σώθηκε ως εκ θαύματος. Παρασύρθηκε από τα νερά μαζί με τη σαρμανίτσα της (κούνια) και σαν την «Κιβωτό του Νώε» ταξίδευε συνέχεια. Ενώ  έφτασε  μπροστά στα  Γκουμαίϊκα σπίτια, την αντιλήφθηκε η  Όλγα Απ. Μπαντή και την έσωσε.

      2)    Ύστερα από 60 περίπου χρόνια, στις 8 Ιουλίου του 1991, το ποτάμι  κατέβασε και πάλι πάρα πολύ νερό. Όλη η κοίτη του ποταμού γέμισε με νερό και το ύψος του έφτασε σε τέτοιο σημείο που ένα μέτρο ακόμη θα σκέπαζε τη γέφυρα. Οι δυο μικρές νησίδες που υπήρχαν δυτικά και ανατολικά της γέφυρας παρασύρθηκαν από τα ορμητικά νερά και διαλύθηκαν. Το ανάχωμα (παλαίστρα) Β.Α της γέφυρας κινδύνευσε να σπάσει.

      3)   Στις 12 Φεβρουαρίου του 1994, χιόνισε πάρα πολύ. Το ύψος του χιονιού ξεπέρασε το 1,30 μέτρα και από το βάρος του κατέρρευσε η σκεπή του καινούργιου σπιτιού του Αριστοτέλη  Κων. Χαντούμη. Την ίδια τύχη είχαν και πολλά υπόστεγα.

    4)   Τα μεσάνυχτα της 30 Δεκεμβρίου του 1994, φύσηξε πολύ δυνατός αέρας και παρέσυρε  κεραμίδια από πολλές σκεπές σπιτιών καθώς και ολόκληρες τσίγκινες σκεπές αχυρώνων και υπόστεγων.

    5)  Ημέρα Κυριακή της 13ης Απριλίου του 1997 ξημέρωσε με λίγο χιόνι και μεγάλη παγωνιά. Η θερμοκρασία έπεσε γύρω στους 20 βαθμούς κάτω από το μηδέν και τα δένδρα που ήταν σε πλήρη ανθοφορία ξεπάγιασαν καθώς και τα σκεπαστά μποστάνια.

     6)   Την Κυριακή του Πάσχα, στις 15 Απριλίου του 2001, έβρεχε συνέχεια και οι χωριανοί ψήνανε τα αρνιά στα υπόστεγα ή μέσα σε αχυρώνες. Οι κορυφές της Καράβας και του Κόζιακα σκεπάστηκαν από χιόνι. Ενώ η θερμοκρασία όλο το Μάρτιο μήνα έφτασε και ξεπέρασε τους 35 βαθμούς Κελσίου, λες και ήταν καλοκαίρι, τον Απρίλιο έπεσε  κάτω από το μηδέν με αποτέλεσμα να ξεπαγιάσουν και πάλι ανθοφόρα δένδρα και σκεπαστά μποστάνια.

Comments are closed.